Obsesesif Kompulsif Bozukluğunda kompulsiyon, kişinin takıntıları sonrasında hissedilen gerginliği azaltmak amacıyla kendisini yapmaya zorunlu hissettiği davranışlara denir. Bugünkü yazımızda birçok türü olan kompulsiyon kapsamındaki davranışları inceleyeceğiz.
1. Tekrarlama Kompulsiyonları: Kişi birtakım davranışları belirli bir sayıda tekrarlar. Kişi davranışın yapıldığından emin olana kadar bunu yapmaya devam edebilir. Gündelik yaşamın rutin hareketleri tekrarlama, yazma ve tekrar okuma şeklinde gerçekleşebilir. Örneğin koltuğa oturup kalkması, söylediği sözcükleri tekrarlaması, bakılan yere tekrar bakılması, kapıyı açma-kapama şeklinde davranışlar gündelik yaşamda görülebilir.
2. El Yıkama Kompulsiyonları: Kişi, ellerinin yeterince temiz olmadığı düşüncesine kapılarak ellerini sürekli olarak sabunlama şeklinde bir davranış gösterir. Gıdaları, evi ve kişinin kendi bedenini temizlemek için sürekli olarak uğraştığı görülür. Örneğin bazı hastalar, bir kalıp sabunu ellerini yıkarken başladıkları gibi bitirebilirler. Bazı hastalar, ellerinde ve vücutlarında çok fazla malzeme kullanmalarından ötürü dermatolojik sorunlar yaşayabilirler.
3. Dokunma Kompulsiyonları: Kişi daha önceden değdiği yere dokunmayı tekrarlar. Örneğin kişinin koltuk, masa, kapı gibi maddelere sürekli dokunmayı tekrarlama davranışı ile ortaya çıkmaktadır.
4. Kontrol Etme Kompulsiyonları: Yaygın olarak görülen kompulsiyon türlerinden biridir. Kararsızlık ve kuşkunun eşlik ettiği bu kompulsiyonda kişi, çok kötü bir olay yaşanacağı endişesine kapılıp sürekli olarak kontrol etme davranışını geliştirir. Bu davranış kişinin kendisini ve çevresini koruma amaçlı ortaya çıktığı görülmektedir. Örneğin kişi, evden çıkmadan önce prizi, musluğu, kapıyı ve sorun yaratmasından endişelendiği diğer şeyleri kontrol eder. Hafif vakaların kontrol etme kompulsiyonlarının en az üç kez tekrar ettiği söylenebilir. Daha ağır vakalarda ise kişi evden çıktıktan sonra geri dönüp kontrol etme davranışı gösterebilir.
5. Sıralama ve Simetri Kompulsiyonları: Kişisel eşyaların özel bir düzende tutulması, yamuk cisimlerin düzeltilmesi gibi davranışlar olarak görülmektedir. Duvarda eğri duran resmi düzeltme, yürürken çizgilere basmadan gitme gibi örnekleri vardır. Kişi, kendi belirlediği düzeni sağlayamadığında gerginlik yaşar.
6. Sayma Kompulsiyonları: Kişi çevresinde gördüğü birçok ögeyi sayma davranışı gösterir. Adımlarını, merdiven basamaklarını ve yoldan geçen araçları saymak gibi örnekleri vardır.
7. Biriktirme kompulsiyonları: Kişi herhangi bir değer vermeksizin bulduğu her türlü eşyayı biriktirme davranışı gösterir. Evin çöpe dönüştürülmesi ve dışarıda bulunan her türlü eşyanın eve alınması gibi davranışlar ile kendisini gösterir.
