Fobiler Nasıl Oluşur?
Fobiler, günlük yaşadığımız kaygı ve korkuların belirli bir sebepten kaynaklandığı etkisini sürekli üzerimizde bulunduran ve bu sebeple hayatın normal akışı içerisinde yaşam aktivite ve kalitemizi düşüren duygu ve dürtülerdir. Görülme biçimlerine bağlı olarak; “sosyal fobi, özgül fobi, agora fobi” gibi birkaç başlıkta incelenirken oluşma biçimlerine göre de “genetik temelli fobi, travmatik fobi, model alma ve atfetme” gibi başlıklar altında sınıflandırılır.
Başlıklardan ilki olan genetik temelli fobide, fobi duyulan nesne ya da olaydan bağımsız bir şekilde kişinin bu korku türüne genetik bir eğilimi mevcuttur. Fizyolojik rahatsızlıkların birçoğu gibi psikolojik rahatsızlıkların bir kısmında da genetik aktarıma rastlamak mümkündür. Fobi hastalığında bu durumla diğer psikolojik rahatsızlıklara oranla daha sık karşılaşılmaktadır.
Fobi oluşumunun bir diğer ve en tipik sebebi ise travmatik deneyimlerdir. Fobiye sahip kişi fobi beslediği şeyle alakalı geçmişte yaşadığı kötü bir anıya sahiptir. Bu ani kişide tekrar aynı durumu yaşama kaygısı ve durumla ilgili genel bir korku hali meydana getirmektedir. Özellikle kedi, köpek, böcek, akrep gibi hayvanlarla ilgili oluşan fobi vakalarında çoğunlukla durum kişinin geçmiş yaşantısında bu canlılarla olan olumsuz deneyimlerinden ötürü ortaya çıkmaktadır.
Model alma fobisi ise fobi sahibi kişiyle birebir ilişkili olarak meydana gelmez. Yani sebebi fizyolojik bir bağlantı ya da yaşanan olumsuz deneyimler gibi kişinin doğrudan kendiyle ilişkilendirilebilecek bir durum değildir. Özellikle erken ergenlik döneminde ortaya çıkan bu fobi türünde birey yakınında ve duygusal bağ kurduğu kişilerin fobilerinden etkilenmeye ve bu fobiyi kendine model alarak yeni fobiler ya da aynı fobiye sahip olması durumu gözlemlenir.
Anlam atfetme, kişinin geçmişte yaşadığı olumsuz bir tecrübeyi beyninin farklı anlamlarla başka bir nesne ya da duruma anlam yükleyerek o konuda fobi oluşturması anlamına gelmektedir. Örneğin küçüklüğünde babası tarafında darp edilen birinin babasının sinirli bakışlarını kedilerin gözlerine benzeterek ona anlam atfetmesi ve kedilere karşı bir korku beslemesi bu başlık altında incelenir.
