Stresin Kolesterol Üstündeki Etkisi

Psikolojik etkenlerin sadece zihinsel değil, fiziksel rahatsızlıkları da tetiklediği uzun süredir bilinen bir gerçektir. Özellikle yönetilemeyen ve uzun süre devam eden stres, sağlığımızı ciddi anlamda tehdit eder. Stresin neden olduğu sağlık problemlerinden biri de kolesteroldür. Stres ve kolesterol ilişkisine göz atmadan önce stres nedir ve kolesterol nedir sorularına cevap bulmak önemlidir.

 

Stres, aslında bizim hayatta kalmamızı sağlayan bir durumdur. Tehlikeli bir durumda, stres devre girer ve ya kaç ya savaş mekanizmasını çalıştırarak, bizi tehdit eden faktöre karşı korunmaya yönlendirir. Günümüzde ise stres faktörleri, geçmişteki gibi kaçmak ya da savaşmakla kurtulabileceğimiz faktörler gibi değildir. Kişi kontrol edemediği durumlarda, kendini baskı hissettiği durumlarda stres yaşar. Örneğin iş yeri, okul ya da aile problemleri gibi, savaşmanın ya da kaçmanın mümkün olmadığı mekanlar, stres faktörleri ile sık sık baş başa kaldığımız mekanlardır. Tüm bu günlük stres faktörlerinin yanı sıra, hayatımızdaki büyük değişimler, taşınma, evlenme, boşanma, işten kovulma, ya da travmatik deneyimler; kaza, deprem, taciz, tecavüz, ölüm, stres yaşamımıza neden olur.

 

Kolesterol, her hücrede hayati önem taşıyan ve birden çok işlevi olan bir maddedir. Kolesterolün iki kaynağı bulunur. Ya vücut kendi üretir ya da biz yediklerimizle alırız. LDL adı verilen kolesterol kötü, HDL adı verilen kolesterol iyi olarak adlandırılır.

 

Vücut Strese Nasıl Tepki Verir?

Yukarıda da bahsi geçtiği gibi, bir stres faktörü ile karşılaştığımızda vücudumuz kaç ya da savaş ile cevap verir. Kısacık bir sürede, kalbimiz, kaslarımı ve diğer organlarımız yüksek bir enerjiyle işlev görecek gibi hareketlenir. Bu durumun ardından adrenalin ve kortizol salınımı başlar. Adrenalin, kalp atımımızı, nefes alıp verişimizi, kan basıncımızı artırır. Kortizol, enerji bulmamız için glikoz ve yağ asitlerini kaslara ve kana gönderir. Kişi stres faktöründen kurtulana dek, bu hormon salınımına devam eder.

 

Stres ve Kolesterol İlişkisi

2017 yılında yapılan bir araştırmaya göre, stres kişilerde kötü kolesterol adı verilen LDL seviyesini yükseltirken, iyi kolesterol denilen HDL seviyelerini düşürmektedir. Ayrıca kişi stresli bir durumla karşı karşıya kaldığında hemokonsantrasyon denilen durumu da yaşayabilmektedir. Bu durum, kandaki sıvı miktarının azalması olarak açıklanabilir. Bu nedenle kolesterol başta olmak üzere kanın bileşenleri daha konsantre bir hale gelmektedir.

 

Uzun süreli stres nedeniyle kortizol salınımı da artar. Yüksek kortizol seviyesi, özellikle göbek çevresindeki yağ depolarının dolmasına neden olarak obeziteyi tetikler, vücudun diğer bölgelerindeki yağları etkiler ve iştahı artırabilir. Stresli dönemlerde kişiler sağlıklı beslenme alışkanlıklarından uzaklaşabilir. Kendilerini rahatlatan, çok şekerli gıdalara yönelebilir. Bu nedenle yüksek karbonhidratlı gıdalarda kişinin kilosunu kontrol etmesini zorlaştırarak kilo almasına ve obeziteye neden olabilir. Bu dolaylı etki de kolesterol seviyesinin artmasını destekleyecektir.

 

Stresin Vücuttaki Diğer Etkileri

Stres, fiziksel sağlığımızın bütünlüğünü tehdit eder. Özellikle kalp rahatsızlıklarına neden olabilmektedir. Kalbe yeterli kan gitmemesi sonucu oluşan rahatsızlıklar, kalp krizi gibi rahatsızlıklara yol açabilen stres, kişilerin alışkanlıklarının değişmesi ile de vücuda zarar verir. Örneğin stres nedeniyle yeme alışkanlıklarının değişmesi, az ya da aşırı yemek, sağlıksız beslenmek, vücutta birçok eksikliğe ve bu eksikliklerin neden olacağı rahatsızlıklara davetiye çıkarır. Ayrıca strese bağlı alkol ve tütün kullanımı da vücudumuza zararlıdır. Stres nedeniyle depresif hissetmek, hareketsiz kalmak da vücudumuzu etkiler. Fiziksel aktivite yokluğu kolesterolün yükselmesine neden olan şeylerden biridir.

Stres yönetimi hem duygusal hem de fiziksel olarak mutlu hissetmemiz için önemlidir. Eğer stresinizle baş edemiyor ve Konya stres yönetimi danışmanlığı ihtiyacı hissediyorsanız, bizi mutlaka arayın ve Psikon Terapi uzmanları ile tanışın.