Sınav kaygısı, ilköğretimden, doktora ve uzmanlık süreçlerine kadar yaşamın çeşitli dönemlerinde özgün sorunları içeren bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Farklı dönemlerin ve farklı birey özelliklerinin sınav kaygısı düzeyindeki değişimi görebilmek açısından bugünkü konumuz, sınav kaygısını oluşturan faktörler olacak.
Aile ve toplum, kişilik özellikleri gibi faktörlerin sınav kaygısı düzeyinde belirleyici olduğu herkes tarafından bilinse de, aslında sınav kaygısı göründüğünden daha fazla sebebe bağlı geliştiğini vurgulayabiliriz. Ayrıca, sınav kaygısının temelini oluşturan durumun kaynağını dijital çağda yaşıyor olmamıza bağlamak da yanlış olmayacaktır.
Sınav Kaygısının Oluşumunu Etkileyen Faktörler
1) Psikolojik Durum: İlköğretim ve ortaöğretim çağındaki çocukların gelişim dönemleri gereği ruhsal olarak birçok soruna açık oldukları düşünüldüğünde, duygu durum veya anksiyete bozuklukları gibi sorunlar ile mücadele eden çocukların sınav kaygısını yoğun yaşamaları ihtimali vardır.
2) Kişilik: Rekabetçi, kontrolcü, atılgan, mükemmeliyetçikişilik özelliklerine sahip bireylerin, bu özellikler nedeniyle stres yaşadıklarını araştırmalar göstermiştir. Karşılaşılan stresin bireylerde farklı yankı uyandırması, kişinin özelliklerine ek olarak nasıl bir dünya bakış açısına sahip olduğu açısından da farklılık gösterir.
3) Cinsiyet: Yapılan araştırmalara göre cinsiyetler arasında sınav kaygısı düzeyi farklılıklarına rastlanmıştır. Kızlar, erkeklere göre daha fazla sınav kaygısı yaşamaktadır. Bunun sebebi de çevrenin beklentilerini karşılamakonusunda kızların daha hassas/kaygılı olması olarak ifade edilebilir.
4) Özgüven: Bireyin gireceği sınava olan bakış açısı ve kendisini bu sınav açısından ne kadar yeterli gördüğü de kişinin kaygı düzeyini etkilemektedir. Bu aslında o kadar önemli bir faktör ki, kişi sınav için yeterli bir düzeyde olsa da kendini yeterli görmemesi sebebiyle yoğun bir sınav kaygısı yaşanabilmektedir.
5) Ebeveynlerin Kişilik Özellikleri: Ebeveynlerin genel yaşam akışında sık sık ve yoğun kaygı yaşıyor olması, çocuğun sınav sürecine olumsuz yansıyabilmektedir. Bilhassa bu durumun çocukluk yıllarından beri aile ortamında etkisini sürdürmesi, sınav kaygısının ciddi bir seviyeye ulaşmasına neden olabilir.
6) Benlik Saygısı: Düşük benlik saygısına sahip olan bireyler; bağımlı, pasif, içine kapanık ve güvensiz özelliklere sahiptir. Bu özelliklerin kişinin kendi geleceğine yönelik doğru kararlar almasını engellediği ve kendi becerilerini ve potansiyelini diğer insanlardan öğrenmesine neden olduğu için zararlıdır. Dolayısıyla benlik saygısının kaygı düzeyini olumsuz yönde etkilediği sonucuna varılabilir.
