Kişilik Bozuklukları Nelerdir?

Kişilik Bozuklukları Nelerdir?

Kişilik bozuklukları, kişinin kendine, diğer insanlara, olaylara ve duygulara karşı değişmez, esneklik göstermeyen bir düşünce ve davranış örüntüsü olarak tanımlanabilir. Bu kalıplaşmış özellikler, kişinin iş hayatını, ilişkilerini ve günlük yaşamını olumsuz yönde etkiler. Kişilik bozukluğu olan bireyler, genellikle davranışlarının sorun yarattığını fark etmezler, hatta bu davranışları normal görürler. Ancak çevrelerindeki kişiler, bu tutum ve davranışlardan sıkıntı duyabilir, ilişkiler zarar görebilir.

Kişilik bozuklukları tek başına ortaya çıkabileceği gibi, başka psikolojik rahatsızlıklarla birlikte de görülebilir. Örneğin, kaygı bozukluğu, depresyon veya madde bağımlılığı gibi durumlar kişilik bozukluklarına eşlik edebilir. Kişilik bozukluklarının kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genetik faktörler, çocukluk çağı yaşantıları ve çevresel etkenlerin rol oynadığı düşünülmektedir.

Kişilik Bozukluklarının Çeşitleri ve Belirtileri

Kişilik bozuklukları, genelde üç kümeye ayrılır: A Kümesi (Eksantrik Kişilik Bozuklukları), B Kümesi (Dramatik Kişilik Bozuklukları) ve C Kümesi (Endişeli Kişilik Bozuklukları). Bu kümelerin her biri, kendine özgü davranış özellikleriyle karakterizedir.

A kümesi kişilik bozuklukları

A Kümesi kişilik bozuklukları, genellikle tuhaf, eksantrik ve alışılmışın dışında davranışlar gösteren bireyleri kapsar. Bu kümede yer alan başlıca kişilik bozuklukları şunlardır:

Paranoid kişilik bozukluğu: Kişinin sürekli olarak kendisinin veya sevdiklerinin tehdit altında olduğuna inanması, insanların kendisine zarar verme niyetinde olduğundan şüphelenmesi paranoid kişilik bozukluğunun temel özelliğidir. Bu kişiler, başkalarının iyi niyetli davranışlarını bile kendilerine karşı bir oyun olarak algılayabilirler.

Şizoid kişilik bozukluğu: Şizoid kişilik bozukluğu olan bireyler, sosyal ilişkiler kurmaktan kaçınırlar, tek başına yaşamayı tercih ederler. Duygusal olarak mesafelidirler, başkalarıyla yakınlaşma arzusu duymazlar. Bu kişiler, genellikle hayal dünyasında yaşamaya eğilimlidirler.

Şizotipal kişilik bozukluğu: Bu bozuklukta, kişinin düşünce ve davranışlarında tuhaflıklar görülür. Düşünce bozuklukları, garip inançlar, olağan dışı algılamalar gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Ayrıca, şizotipal kişilik bozukluğu olan kişilerde sosyal ilişkiler kurma güçlüğü de görülebilir.

B kümesi kişilik bozuklukları

B Kümesi kişilik bozuklukları, genellikle aşırı duygusal, dramatik ve ilgi arayan davranışlarla kendini gösterir. Bu kümede yer alan başlıca kişilik bozuklukları şunlardır:

Antisosyal kişilik bozukluğu: Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişiler, toplum kurallarına uymazlar, başkalarının haklarını ihlal ederler. Bu kişilerde genellikle pişmanlık duygusu yoktur, yaptıklarından sorumluluk almazlar. Başkalarını manipüle etmeye ve istismar etmeye eğilimlidirler.

Sınırda kişilik bozukluğu: Sınırda kişilik bozukluğu, dengesiz duygular, dürtüsel davranışlar ve istikrarsız ilişkilerle karakterizedir. Bu kişiler, terk edilme korkusu yaşarlar, ilişkilerinde sık sık ayrılma-barışma döngüleri yaşayabilirler. Kişilik kimlikleri belirsizdir, kendilerini tanımlamakta güçlük çekerler.

Histriyonik kişilik bozukluğu: Devam edelim. Histriyonik kişilik bozukluğu olan kişiler, aşırı duygusal ve ilgi çekmeye yönelik davranışlar sergilerler. Dramatik tavırlar sergileyebilirler, abartılı konuşmalar yapabilirler. Dış görünüşlerine çok önem verirler, her zaman ilgi odağı olmak isterler.

C kümesi kişilik bozuklukları

C Kümesi kişilik bozuklukları, genellikle endişe, kaygı ve korku duygularının ön planda olduğu davranışlarla kendini gösterir. Bu kümede yer alan başlıca kişilik bozuklukları şunlardır:

Kaçıngan kişilik bozukluğu: Kaçıngan kişilik bozukluğu olan bireyler, aşırı çekingen ve utangaçtırlar. Eleştiriye tahammülleri yoktur, olumsuz değerlendirilmelerden kaçınmak için sosyal ilişkiler kurmaktan çekinirler. Yeni insanlar tanımaktan ve denenmemiş şeyleri yapmaktan korkarlar.

Bağımlı kişilik bozukluğu: Bağımlı kişilik bozukluğunda, kişinin aşırı bağımlılık davranışları görülür. Bu kişiler, kendilerine bakmakta güçlük çekerler, önemli kararları tek başlarına alamazlar. Terk edilme korkusu yaşarlar, onay arayışı içinde olurlar.

Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu: Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu olan kişiler, mükemmeliyetçilik, düzenlilik ve kontrol ihtiyacı ile takıntılı hale gelirler. Esnemeye kapalıdırlar, kurallara ve detaylara aşırı derecede takılırlar. Bu durum, ilişkilerinde ve iş hayatlarında sorunlara yol açabilir.

Kişilik Bozukluklarının Günlük Hayatı Nasıl Etkiler?

Kişilik bozuklukları, kişinin günlük hayatının birçok alanını olumsuz yönde etkileyebilir. Bu etkileri şu şekilde sıralayabiliriz:

Sosyal ilişkiler: Kişilik bozukluğu olan bireyler, sağlıklı ve dengeli ilişkiler kurmakta güçlük çekerler. Davranış kalıpları nedeniyle çevrelerindeki insanları kendilerinden uzaklaştırabilirler.

İş ve kariyer: Kişilik bozuklukları, kişinin iş hayatında da sorunlara yol açabilir. Örneğin, antisosyal kişilik bozukluğu olan birinin otoriteye saygısızlık göstermesi, işten çıkarılmasına neden olabilir.

Duygusal sağlık: Kişilik bozuklukları, kişinin ruhsal durumunu da etkiler. Bu kişilerde sık sık öfke nöbetleri, kaygı atakları, depresyon belirtileri görülebilir.

Yaşam kalitesi: Kişilik bozukluğu olan bireyler, genel yaşam kalitelerinde düşüş yaşayabilirler. Sağlıklı ilişkiler kuramama, işlerini kaybetme, duygusal sorunlar yaşama gibi durumlar kişinin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkiler.

Kişilik Bozukluklarında Tedavi Süreci

Kişilik bozukluklarında psikoterapi, en etkili tedavi yöntemlerinden biridir. Terapi sürecinde, kişinin davranış kalıplarının nedenleri araştırılır, daha sağlıklı düşünce ve davranış biçimleri kazandırılmaya çalışılır. Kişilik bozukluklarında ilaç tedavisi de destekleyici olarak kullanılabilir. Ancak ilaçlar, sorunun kaynağını çözmez, sadece belirtileri hafifletmeye yarar.

Kişilik Bozukluklarıyla İlgili Yanlış Bilinenler

Kişilik bozuklukları ile ilgili toplumda birçok yanlış bilgi dolaşmaktadır. Bunlardan bazılarına bakalım:

Kişilik bozuklukları düzeltilemez: Kişilik bozuklukları, tedavi edilebilir psikiyatrik rahatsızlıklardır. Psikoterapi ile kişinin davranış kalıplarını değiştirmek ve daha sağlıklı bir yaşam sürmeyi öğrenmesi mümkündür.

Kişilik bozukluğu olan herkes tehlikelidir: Bu yanlış bir genellemedir. Kişilik bozukluğu olan kişilerin çoğu tehlikeli değildir. Ancak antisosyal kişilik bozukluğu gibi bazı bozukluklarda, başkalarına zarar verme riski artabilir.

Kişilik bozukluğu olan kişiler kendilerini bilerek kötü davranırlar: Kişilik bozukluğu olan bireyler, genellikle davranışlarının sorun yarattığının farkında değildirler. Bu kalıplaşmış düşünce ve davranış biçimlerini değiştirmek için profesyonel yardım almaları gerekir.

Kişilik bozukluğu olan biriyle ilişki yaşanmaz: Kişilik bozukluğu olan biriyle sağlıklı bir ilişki kurmak zorlayıcı olsa da, imkansız değildir. Eğer siz ve partneriniz tedavi sürecine birlikte gönüllüyseniz, ilişkinizi sürdürebilirsiniz. Ancak bu kararın, bir psikolog veya terapist eşliğinde verilmesi önemlidir.

 

Kişilik Bozukluklarıyla Baş Edilirken Nelere Dikkat Edilmeli?

Kişilik bozukluğu tanısı konduktan sonra bile, hem hasta hem de çevresi için zorlu bir süreç başlar. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar şunlardır:

Profesyonel desteğin sürekliliği

Kişilik bozuklukları tek seferde çözülebilen rahatsızlıklar değildir. Genellikle uzun soluklu bir psikoterapi süreci gerektirir. Tedaviyi yarıda bırakmak, olumlu sonuç alınmasını engelleyebilir. Bu nedenle, terapi sürecinin düzenli ve istikrarlı bir şekilde devam ettirilmesi gerekir.

Sabır ve anlayış

Kişilik bozukluğu olan bireyin davranış kalıplarını değiştirmek zaman alabilir. Bu süreçte çevresindeki kişilerin sabırlı ve anlayışlı olması önemlidir. Destekleyici bir yaklaşım, kişinin tedavi sürecine olumlu katkı sağlayacaktır.

İlişki dinamikleri

Kişilik bozuklukları, aile ilişkileri, arkadaşlıklar ve romantik ilişkiler gibi alanlarda sorunlara yol açabilir. Bu sorunlarla başa çıkabilmek için, iletişim becerilerini geliştirmek ve sağlıklı sınırlar koymak faydalı olacaktır. Bir terapist veya aile danışmanı, bu konularda yardımcı olabilir.

Kendine bakım

Kişilik bozukluğu olan bireyler, stres yönetimi tekniklerini öğrenerek kendilerini daha iyi hissedebilirler. Düzenli uyku, sağlıklı beslenme, egzersiz ve stresten uzaklaştıran aktiviteler, kişinin genel ruhsal durumunu olumlu yönde etkileyebilir.

Destek grupları

Kişilik bozukluğu ile mücadele eden bireyler için destek grupları faydalı olabilir. Bu gruplar, benzer deneyimler yaşayan kişilerle tanışma ve tecrübe paylaşımı imkanı sunar.

Kişilik Bozuklukları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kişilik bozukluklarıyla ilgili internette sıkça aranan bazı sorular şunlardır:

Kişilik bozukluğu muzdarip olduğum kişiyi nasıl değiştirebilirim? Kişilik bozukluğu olan birini siz değiştiremezsiniz. Ancak onu tedavi sürecine teşvik edebilir ve destek olabilirsiniz. Unutmayın, değişimi kendisi istemeli ve profesyonel yardım almalıdır.

Kişilik bozukluğu olan biriyle yaşamak zorunda mıyım? Bu karar tamamen size bağlıdır. Ancak sağlıklı bir ilişki kurmak çok zorlu olacaktır. Eğer siz ve partneriniz tedavi sürecine birlikte gönüllü değilseniz, bu ilişkiden ayrılmayı düşünebilirsiniz. Bu konuda bir psikolog veya terapistten yardım almak faydalı olabilir.

Çocuğumda kişilik bozukluğu mu var? Çocukluk döneminde kişilik bozukluğu tanısı konulması genellikle zordur. Ancak bazı davranış özellikleri, ileride kişilik bozukluğuna yol açabilir. Eğer çocuğunuzun davranışlarında sizi endişelendiren durumlar varsa, bir çocuk psikiyatristine danışmanızda fayda var.

Kişilik bozuklukları genetik mi? Kişilik bozukluklarının kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genetik faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Ailesinde kişilik bozukluğu olan kişilerde görülme riski daha yüksek olabilir.

Kişilik bozuklukları, zorlu ve yıpratıcı olabilen psikiyatrik rahatsızlıklardır. Ancak unutmayın, tedavi edilebilir durumlar. Eğer siz de kendinizde veya çevrenizdeki kişilerde kişilik bozukluğu olabileceğini düşünüyorsanız, ertelemeden bir psikiyatriste başvurun. Tedavi ile daha sağlıklı ve dengeli bir yaşam sürmeniz mümkün.

Kişilik Bozuklukları ile İlgili Ek Bilgiler ve Kaynaklar

Kişilik bozuklukları hakkında daha detaylı bilgi edinmek isteyenler için şu kaynakları önerebiliriz:

Uzman Psikolog veya Psikiyatrist ile Görüşme: Kişilik bozuklukları konusunda en doğru bilgiyi almak için bir ruh sağlığı uzmanına danışmak en güvenilir yöntemdir. Psikolog veya psikiyatrist, detaylı bir değerlendirme yaparak tanı koyabilir ve kişiye özel bir tedavi planı oluşturabilir.

Türk Psikiyatri Derneği (TPD): Türk Psikiyatri Derneği’nin internet sitesi Türk Psikiyatri Derneğizengin içeriklere sahiptir. Kişilik bozuklukları hakkında genel bilgiler, tanı kriterleri ve tedavi yöntemleri gibi konularda faydalı kaynaklar bulabilirsiniz.

Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü (NIMH): Amerikan Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü’nün (NIMH) internet sitesi National Institute of Mental Health da oldukça bilgilendiricidir. Kişilik bozuklukları ile ilgili İngilizce kaynaklara ulaşabilir, belirti ve tedavi yöntemleri hakkında detaylı bilgi edinebilirsiniz.

Kişilik Bozuklukları ile İlgili Kitaplar: Psikiyatri alanında uzman kişiler tarafından yazılmış, kişilik bozukluklarını konu alan kitaplar da faydalı olabilir. Bu kitapları psikiyatri kliniklerinden veya online olarak temin edebilirsiniz. Ancak, psikiyatri alanında uzman olmayan kişiler tarafından yazılmış kaynaklardan uzak durmakta fayda var.

Kişilik Bozuklukları ve Toplum

Kişilik bozuklukları, yalnızca bireyi değil, aynı zamanda çevresini de etkileyen psikiyatrik rahatsızlıklardır. Toplumda kişilik bozuklukları hakkında farkındalık yaratmak, hem hastaların hem de çevrelerindeki kişilerin yaşam kalitesini artırabilir.

Kişilik bozukluklarına karşı tolerans ve anlayış: Kişilik bozukluğu olan kişilere karşı toplumda daha fazla tolerans ve anlayış gösterilmesi önemlidir. Bu durum, hastaların dışlanmamasını ve tedavi sürecine daha kolay dahil olmasını sağlayabilir.

Stigmanın giderilmesi: Kişilik bozuklukları ile ilgili yanlış bilgilerin önüne geçmek ve toplumda var olan stigmayı ortadan kaldırmak gerekir. Kişilik bozukluklarının tedavi edilebilir olduğunun bilinmesi, hem hastaların hem de çevrelerindeki kişilerin yaklaşımını olumlu yönde etkileyebilir.

Psikolojik destek hizmetlerinin erişilebilirliği: Kişilik bozuklukları gibi ruhsal sorunların tedavisinde, psikolojik destek hizmetlerinin daha kolay erişilebilir olması gerekir. Bu sayede, daha fazla kişi tedavi imkanına kavuşabilir ve sağlıklı bir topluma adım atılabilir.

 

 

Diğer Blog Yazılarımız

Psikon Psikoterapi Psikolojik Klinik Psikolog Pedagog Konya Footer

Psikon Sağlık ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi olarak psikolog Konya, Ankara ve çevre illerde aile terapisi, yetişkin terapisi, çocuk terapisi başta olmak üzere bir çok alanda psikolojik destek sunmaktayız. Sadece fiziksel sağlık değil ruhsal sağlığında toplumun en önemli parçalarından olduğunun bilincinde hizmet sunmaktayız.

Yasal Uyarı..!

Web sitemizin içeriği, ziyaretçilerimizi bilgilendirmeyi amaçlayan bir nitelik taşımaktadır. Sitede bulunan bilgilerin hekim tedavisi veya danışmanlık hizmetinin yerine geçmediği unutulmamalıdır. Sitemiz üzerinden herhangi bir ilaç tedavisine başlanması veya mevcut tedavinin değiştirilmesi önerilmez ve tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, kişisel teşhis veya tedavi yöntemi seçimi için değerlendirilmemelidir. Türkiye Cumhuriyeti yasalarına aykırı ilan veya reklam amacı güdülmemektedir.

Sitemizde kullanılan görsel ve illustrationlar Psikon’a ait olup izinsiz kullanılması durumunda yasal süreç başlatılacaktır. © 2016 – 2024
Psikon Sağlık ve Psikolojik Destek Merkezi. Tasarım: Furkan Reklam Ajansı